fa ویژگی‌های زیستی و رفتاری زنبور (<span dir=ltr><i> Anisopteromalus calandrae</i> </span>(Howard) (Hym.: Pteromalidae ، پارازیتوئید سوسک چهار نقطه‌ای حبوبات( <span dir=ltr><i> Callosobruchus maculatus</i> </span>(F.)(Col.: Bruchidae روی نخود عمومی Ggeneral پژوهشي Research در این تحقیق ویژگی‌های زیستی و رفتاری زنبور پارازیتوئید ( <em>Anisopteromalus calandrae</em> (Howard) (Hym.: Pteromalidae روی لارو سن چهار سوسک( <em>Callosobruchus maculatus</em> (F.) (Col. : Bruchidae در شرایط آزمایشگاهی با دمای 1 ± 25 درجه سانتی‌گراد ، دوره نوری 16 ساعت روشنایی و 8 ساعت تاریکی و رطوبت نسبی 5 ± 20 درصد بررسی گردید. طول دوره پیش از ظهور حشرات کامل زنبور روی میزبان 038/0 ± 82/19 روز تعیین شد. دوره پیش از تخم‌ریزی در این زنبور بسیار کوتاه بوده و حشرات ماده تقریباً بلافاصله پس از خروج از میزبان قادر به تخم‌ریزی بودند. میانگین طول دوره تخم‌ریزی و دوره پس از تخم‌ریزی به ترتیب 98/1 ± 12/25 و 28/0 ± 75/1 روز به‌دست آمد. طول دوران بلوغ حشرات ماده روی میزبان 98/1 ± 69/26 ‌روز محاسبه شد. تعداد حشرات کامل تولید شده توسط هر فرد ماده در طول عمر 51/28 ± 240 عدد و نسبت افراد ماده تولید شده روی میزبان 46 درصد محاسبه گردید. طول عمر زنبور نیز در چهار وضعیت مختلف بررسی شد که در حضور عسل، لارو میزبان، لارو میزبان و عسل و بدون میزبان و عسل به ترتیب 32/4 ± 49 ، 98/1 ± 69/26 ، 52/3 ± 90/38 و 37/0 ± 66/5 روز برای زنبور ماده و 5/1 ± 64/10، 34/0± 85/6 ، 52/0 ± 41/8 و 28/0 ± 59/5 روز برای زنبور نر محاسبه شد. واکنش تابعی زنبور نسبت به تراکم‌های مختلف لارو سوسک مطالعه گردید. تجزیه داده‌ها در دو مرحله با نرم افزار SAS انجام شد. واکنش تابعی زنبور از نوع دوم بود. در آزمایش ترجیح میزبانی (سنین مختلف لاروی و شفیره سوسک چهار نقطه‌ای حبوبات) که در دو وضعیت مختلف (میزبان‎ها به‌صورت مخلوط و میزبان‎ها به‌صورت جداگانه) انجام شد، مشخص گردید که در حالت اول زنبور پارازیتوئید لاروهای سن چهار میزبان را به لاروهای سنین پایین‎تر و شفیره و در حالت دوم لاروهای سن چهار و شفیره را ترجیح می‌دهد. The biological and behavioural parameters of <em>Anisopteromalus calandrae</em> (Hym.: Pteromalidae), a parasitoid of Callosobruchus maculatus (Col.: Bruchidae) on Chickpea were studied in laboratory conditions at temperature of 25±1ºC, photoperiod 16:8 (L:D) and 20±5 % RH. The pre-adult period of the wasp was 19.82 <span dir="ltr">± </span>0.038 days and pre-ovipositional period in this wasp was so short that female laid eggs immediately after emergence. Reproductive and post reproductive periods were 25.12 <span dir="ltr">± </span>1.98 and 1.75 <span dir="ltr">± </span>0.28 days, respectively. Adult life span was 26.69 <span dir="ltr">± </span>1.98 days. Total number of progeny produced by a female was 240 <span dir="ltr">± </span>28.51. The sex ratio (% females) of the resulting adults on hosts was 0.49. The functional response of <em>A. calandrae</em> was type II. The host stage preference by the parasitoid was investigated in two methods, choice and non-choice experiments. In the first condition, the parasitoid preferred the 4^th larval instar to others, but in the second, it preferred both 4^th larval instar and pupae. Adult longevity for both female and male parasitoids provided with honey solution (% 50), host larvae, host larvae and honey solution (%50), and finally without host larvae and honey solution was 49.00 <span dir="ltr">± </span>4.32 , 26.69 <span dir="ltr">± </span>1.98, 38.90 <span dir="ltr">± </span>3.52 and 5.66 <span dir="ltr">± </span>0.37 days for females and 10.64 <span dir="ltr">± </span>1.5, 6.85 <span dir="ltr">± </span>0.34, 8.41 <span dir="ltr">± </span>0.52 and 5.59 <span dir="ltr">± </span>0.28 days for males, respectively. Callosobruchus maculatus ،Anisopteromalus calandrae ،واکنش تابعی، ترجیح میزبانی Anisopteromalus calandrae , Callosobruchus maculatus, Functional response, Host preference. 313 322 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-919&slc_lang=fa&sid=1 F. Kazemi فاطمه کاظمی Yes A. A. Talebi علی اصغر طالبی No Y. Fathipour یعقوب فتحی پور No