fa تأثیر پساب کارخانه قند بردرصد عناصر اندام هوایی، عملکرد و اجزای عملکرد دو رقم گندم عمومی Ggeneral پژوهشي Research به منظور بررسی اثر پساب کارخانه قند بر درصد عناصر اندام هوایی (شاخساره)، عملکرد و اجزای عملکرد و کیفیت دانه دو رقم گندم، پژوهشی مزرعه‌ای در دو سال زراعی 1385 و 1386 در محدوده کارخانه قند اقلید به اجرا در آمد. تیمارها شامل دو رقم گندم الموت و زرین و دو سطح آبیاری با آب چشمه (شاهد) و آبیاری پساب کارخانه قند بود. پژوهش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در 3 تکرار انجام شد. نتایج نشان داد که آبیاری با پساب کارخانه قند منجر به افزایش درصد نیتروژن، فسفر و کلسیم اندام هوایی و کاهش غلظت عناصر آهن، منگنز، روی، مس و بور شد ولی تأثیر معنی‌داری بر درصد عناصر پتاسیم، منیزیم و گوگرد نداشت. نتایج نشان داد که درصد نیتروژن در تیمار شاهد در هر دو رقم الموت و زرین به ترتیب 41/2 و 54/2 درصد و در تیمار پساب 28/3 و 41/3 درصد، درصد فسفر در تیمار شاهد 42/ و 47/ درصد و در تیمار پساب 46/ و 51/ درصد و کلسیم در تیمار شاهد 29/ و 32/ درصد و در تیمار پساب به 47/ و 48/ درصد افزایش یافت. در هر دو سال آزمایش و در هر دو رقم گندم کمترین تعداد پنجه، تعداد سنبله بارور، تعداد دانه در سنبله، وزن هزار دانه، عملکرد دانه و شاخص برداشت از تیمار آبیاری با پساب به‌دست آمد هر چند که این میزان کاهش در رقم الموت بیشتر از رقم زرین بود. در هر دو رقم الموت و زرین کمترین تعداد پنجه به ترتیب با 33/2 و 56/2 ، تعداد سنبله با 83/1 و 92/1، تعداد دانه در سنبله با 67/31 و 51/32 عدد ، عملکرد دانه با 5233 و 5532 کیلوگرم در هکتار، شاخص برداشت با 03/32 و 53/33 درصد و بهره وری آب با 72/ و 75/ کیلوگرم بر متر مربع از تیمار پساب در مقایسه با شاهد به دست آمد. نتایج نشان داد که استفاده از پساب کارخانه می‌تواند منجر به کاهش درصد عناصر غذایی موجود در دانه و عملکرد دانه گندم شود. In order to investigate the effect of sugar plant effluent on shoot solute percentage, yield components and grain yield of two wheat cultivars, a two year field experiment was conducted on a farm near Eghlid sugar plant during 2004-2005. Treatments consisted of two wheat cultivars (Alamot and Zarin) and two irrigated treatment: irrigation with effluent and irrigation with spring water (control). The statistical design was a completely randomized factorial with three replications. The results showed that under effluent treatment, nitrogen, phosphorus and calcium percentage increased in shoot, and Fe, Mn, Zn, Cu and B concentration decreased. However, effluent treatment had not any significant effect on K, Mg and S concentration. The results showed that N percentages in Alamot and Zarin cultivar under control treatment were 2.41 and 2.54% and under effluent treatment were 3.28 and 3.41%, respectively. P percentages under control treatment were 0.42 and 0.47% and under effluent treatment were 0.46 and 0.51%, respectively. Ca percentages under control treatment were 0.29 and 0.32% and under effluent treatment were 0.46 and 0.51%, respectively. In both years, the lowest number of tiller, number of spike, number of kernel per spike, thousand kernel weight, grain yield and harvest index were obtained from effluent treatment in the two wheat cultivars whereas this reduction was higher in Alamot than Zarin cultivar. In Alvand and Zarin cultivars, the lowest number of tiller per plant with 2.33 and 2.50, number of spike per plant with 1.83 and 1.92, number of kernel per spike with 31.67 and 32.50, grain yield with 5233 and 5532 kg ha^-1 and harvest index with 32.03 and 33.53% and water productivity with 0.72 and 0.75 kg m^-3 were respectively obtained from effluent treatment compared to control. Thus, the results showed that using sugar plant effluent could decrease grain wheat quality and wheat grain yield. گندم، پساب کارخانه قند، عملکرد دانه، عناصر غذایی Wheat, Sugar plant effluent, Grain yield, Nutrients. 489 498 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-932&slc_lang=fa&sid=1 M. R. Tadayon محمودرضا تدین Yes