fa مقایسه درصد و اجزای اسانس دو توده وحشی بومادران <i> Achillea wilhelmsii</i> Koch عمومی Ggeneral پژوهشي Research بومادران، گونه<em> wilhelmsii Achillea</em> از جمله گونه‌های متعلق به جنس <em>Achillea</em> می‌باشد که پراکنش نسبتاً وسیعی در مناطق مختلف ایران دارد. در طب سنتی از این گیاه به عنوان برطرف کننده ناراحتی‌های سینه، مقوی و بادشکن استفاده می‌گردد. در این تحقیق به منظور مقایسه درصد و اجزای اسانس دو توده وحشی (فارس و خراسان) این گونه، در خرداد 1384 اقدام به جمع‌آوری گیاه گل‌دار این گونه از دو منطقه مورد نظر(خراسان و فارس) گردید و سپس اسانس‌گیری به روش تقطیر با آب توسط کلونجر صورت گرفت. تعیین اجزای اسانس با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی گازی( GC) و کروماتوگرافی گازی متصل به طیف نگار جرمی (GC/MS )صورت گرفت. نتایج، نشان دهنده تفاوت بین این دو توده وحشی از نظر درصد و اجزای اسانس بود. از نظر درصد اسانس، توده وحشی مشهد 65/0 درصد وتوده شیراز دارای 2/0 درصد اسانس بودند. مهم‌ترین ترکیبات موجود در اسانس توده وحشی مشهد شامل: کامفور (06/19 درصد)، سمبرن (10درصد)، 1و8 سینئول (78/8 درصد)، آلفاپینن(06/8 درصد) و لینالول (47/7 درصد) بودند و مهم‌ترین ترکیبات در اسانس توده شیراز شامل: ایزوپنتیل ایزووالرات(46/9 درصد)، آلفاپینن(75/8 درصد)، 1و8 سینئول(7/8 درصد)، 10 اپی-گاما اودسمول (65/5 درصد)، اسپاچولنول(94/4 بودند.ترکیبات سمبرن(10 درصد)،جرماکرین <span dir="ltr">( </span><span dir="ltr">درصد </span><span dir="ltr">5/68 </span><span dir="ltr">) </span><span dir="ltr">B</span>و سابینن(34/4 درصد) در توده مشهد وجود داشت در حالی که در توده شیراز این ترکیبات تشخیص داده نشدند و هم‌چنین ترکیبات 10 اپی-گاما اودسمول (65/5 درصد)، بنزآلدهیددی متیل استال (47/4 درصد) و یونون ای بتا (29/4) ترکیبات مهمی بودند که در توده شیراز وجود داشتند ولی در توده مشهد تشخیص داده نشدند. <em>Achillea wilhelmsii</em> Koch. is an aromatic plants belonging to<em> Asteraceae</em> family that has relatively wide distribution in different parts of Iran. In this study, we compared essential oil contents and constituents in two wild populations under two different ecological conditions (Fars and Khorasan Provinces, South West and North East of Iran respectively). The blooming herbs were collected and the essential oils of the samples were extracted after drying by “Clevenger apparatus”. Essential oil constituents were determined by GC and GC-MS. Our results showed that “Khorasan” population of Achillea wilhelmsii contains more essential oils than “Fars” population (0.65 and 0.2 % v/w respectively). Thirty components of “Khorasan” population that were 96.94% of total components were determined successfully and the main components were camphore(19.06%), cembrene(10%), 1,8-cieole(8.78%), alpha pinene(8.06%) and linalool (7.47%). Thirty-two components (91.98%) of “Fars” wild population were determined and the main components were isopentyl-isovalerate(9.46%), alpha pinene(8.75%), 1,8-cineole(8.70%), eudesmol(10-epi-gama)(5.56%), spathulenol(4.94%). Cembrene(10%), Germacrene B( 5.68 %) and Sabinene(4.34%) were detected in Mashhad population but not in Shiraz population. 10-epi Gamma Eudesmole(5.65%), Benzaldehyde dimethyl acetal(4.47%) and Ionone<E-Beta><e-beta /> (4.29%) were detected in Shiraz population but not in Mashhad population. In conclusion, there are differences between these two populations as far as essential oils content and constituents are concerned. سینئول 8 و 1 ،Achillea wilhelmsii ،توده‌های وحشی، کروماتوگرافی گازی، کموتایپ Achillea wilhelmsii , 1,8-cineole, Wild population. Gas chromatograghy, Chemotype. 581 589 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-940&slc_lang=fa&sid=1 A. Ghani عسکر غنی Yes M. Azizi مجید عزیزی No M. Hassanzadeh Khayyat محمد حسن زاده خیاط No A. A. Pahlavanpour علی اصغر پهلوانپورفرد جهرمی No