fa تحمل ژنوتیپ‌های انتخابی پیاز و پلی‌کراس آنها به تریپس پیاز (.<i>Thrips tabaci </i> Lind) در اصفهان عمومی Ggeneral پژوهشي Research تریپس پیاز(<em>Thrips tabaci</em> Lind) یکی از مهم‌ترین عوامل بازدارنده رشد پیاز (.<em>Allium cepa</em> L) در رسیدن به عملکردهای مطلوب می‌باشد. بنابراین دست‌یابی به ارقام متحمل پیاز به تریپس از اهمیت زیادی برخوردار است. در این مطالعه برای بررسی تراکم جمعیت و میزان آسیب تریپس پیاز از بذور حاصل از خودگشنی و پلی‌کراس 9 ژنوتیپ پیاز انتخابی استفاده شد. برای تهیه بذر به روش پلی‌کراس، غده‌های 9 ژنوتیپ پیاز، با توجه به پژوهش‌های قبلی در اصفهان انتخاب، و در سـال اول به شکل طرح لاتیس متعادل 9 تیمـاری کشـت گردیدند و اجازه داده شد تلاقی آزاد بین آنها صورت گیرد. پس از برداشت بذر‌هـای پلی‌کراس حاصل از تلاقـی‌های آزاد بیـن ژنوتیپ‌ها و بذور خودگشن شده 9 ژنوتیپ اولیه (جمعا 18 ژنوتیپ)، در سال دوم در دو آزمایش جداگانه (سمپاشی شده و سمپاشی نشده) در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 4 تکرارکاشته شدند و عملیات زراعی معمول صورت گرفت. سمپاشی یک هفته در میان در قطعه مربوط به تیمار سمپاشی با استفاده از حشره‌کش دی متوات به میزان 1 در هزار انجام شد. از اوایل مرداد تا اواخر مهر ماه هر دو هفته یک بار، نمونه برداری برای اندازه‌گیری تعداد تریپس و میزان آسیب در بوته انجام شد. نتایج نشـان داد که در بین ژنوتیـپ‌های خودگشن شده، ژنوتیپ قرمـز آذرشهر دارای بیشـترین تراکم آفت (24/22) و بالاترین مـیزان آسیب بود، ولی ژنوتیپ‌های خودگشن شده سفید قم وسفید ابرکوه دارای کمترین تراکم (به ترتیب 65/2 و 68/5) و حساسیت نسبت به جمعیت تریپس پیاز در مقایسه با سایر ژنوتیپ‌های مورد آزمایش بودند. بین ژنوتیپ‌های پلی‌کراس شده، ژنوتیپ‌های سفید قم و سفید کاشان کمترین تراکم آفت (به ترتیب 3/4 و 24/4) و میزان آسیب را داشتند و برعکس ژنوتیپ‌های قرمز آذر شهر و محلی طارم بیشترین تراکم (به ترتیب 66/20 و 84/19) و میزان آسیب آفت را دارا بودند. در مجموع عمـل پلی‌کراس باعث کاهش معنی‌دار جمعیت تریپس و میزان آسیب تریپس در برابر ژنوتیپ‌های خودگشن شده گردید. Onion thrips (<em>Thrips tabaci</em> Lind.) is one of the important factors which indirectly restrict the proper yield of onion (<em>Allium cepa</em> L.). Therefore, finding tolerant cultivars to onion thrips is important. Because of many small florets, cross pollination in onion which is a biennial plant by using polycross method for breeding is suitable and easy. To produce polycross seed, bulbs of 9 self pollinated onion genotypes were planted in the shape of equilibrium lattice design for 9 treatments in May 2002. To study tolerance to onion thrips and assess other agronomical characteristics, the polycross seeds produced from free pollination and self pollinated plant seeds (totally 18 genotypes) were planted in a randomized block design with four replications. The main plots were sprayed and not sprayed, and sub-plots were onion genotypes. From August to October 2003, samples were taken from each plot bi-weekly, and number of thrips, and percentage of injury on plants were recorded. As a result of this study, Azarshahr self pollinated genotype showed maximum population density of thrips (22.24) and injury, but Ghom and Abarkooh genotypes showed the lowest amount (2.65 and 5.68 respectively) among all genotypes. Among pollycross genotypes, Ghom and Kashan genotypes showed low population densities (4.3 and 4.24 respectively) and injury, but Azarshahr and Tarom showed high population densities (20.66 and 19.84 respectively) and percentage of injury. Generally, polycross reduced population density of thrips and percentage of injury. پلی‌کراس، تریپس پیاز، درصد آسیب، ژنوتیپ Polycross, Thrips tabaci , Genotypes, Percentage of injury, 721 730 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-952&slc_lang=fa&sid=1 S. M. Mansouri سید مظفر منصوری Yes R. Ebadi رحیم عبادی No M. Mobli مصطفی مبلی No