fa بررسی خصوصیات بار سطحی برخی از خاک‌های اسیدی ناحیه لاهیجان عمومی Ggeneral پژوهشي Research بار سطحی خاک‌ها با استفاده از دو روش جذب یونی و تیتراسیون پتانسیومتری اندازه‌گیری می شود. اکثر مدل های شیمیایی بار سطحی خاک‌ها از اطلاعات به دست آمده به وسیله تیتراسیون پتانسیومتری اقتباس شده اند. مدل اوهارا وگیلمن برای برآورد خصوصیات بار سطحی در محدوده ای از pH خاک، برای سه خاک جنگلی از منطقه معتدل لاهیجان به کار رفت. خاک‌های انتخاب شده بر روی سه نوع سنگ مادری متفاوت تشکیل شده بودند و لذا تأثیر سنگ مادر روی خصوصیات بارخاک نیز بررسی شد. کربن آلی، درصد رس، pH در آب مقطر و محلول 1 مولار KCl، ظرفیت تبادل کاتیونی(CEC)، نقطه صفربار(pH0)، نقطه صفربارخالص(ZPNC)، بار دائمی ومنحنی تغییرات بار این خاک‌ها تعیین شد و مورد بررسی قرارگرفت. کلیه خاک‌ها حاوی مقادیر معنی دار بار منفی بودند. خاک تیپیک هاپل یودالف دارای کمترین مقدارpH0 و بیشترین مقدار بارمنفی درpH خاک بود. مقدار pH0 در هر سه خاک درسطح کمتر از عمق بود ومقدار ZPNC درهرسه خاک قابل تفسیر از روی منحنی های تغییر بار نبود وکمتر از5/2 تخمین زده شدکه این خود دلیلی بر وجود بار منفی زیاد در این خاک‌ها می باشد. دامنه تغییرات منحنی های بار منفی در محدوده pH بین 3 تا 6 در افق های سطحی بیشتر ازافق های زیر سطحی بود که علت آن وجود ماده آلی درسطح است. بار دائمی در هر سه خاک، منفی و بالا بود که منطبق با اطلاعات کانی شناسی این خاک‌ها می باشد که حاوی مقادیر معتنابهی رس‌های 2:1 و 1:1 هستند. اطلاعات به دست آمده از منحنی تغییر بار خاک‌های مورد مطالعه هم‌چنین نشان داد که AEC(ظرفیت تبادل آنیونی) این خاک‌ها پایین و کمتر از 1 سانتی‌مول در هر کیلوگرم خاک بود. Surface charge of soils is measured using two different approaches: ion adsorption and potentiometric titration. Most models of surface charge chemistry of soils have been derived from the data obtained by potentiometric titration. The Uehara and Gillmanُs model was used to estimate the surface charges at some soil pH range in three forest soils of Lahidjan region. The selected soils (Typic Udorthent, Typic Hapludalf, Ultic Hapludalf) were formed on three different types of parent rocks. So, the effect of parent rocks on surface charge characteristics was investigated. Soil samples were characterized through their organic carbon, clay percentage, pH in water and 1 M KCl, cation exchange capacity (CEC), point of zero charge of variable charge components (pH0), zero point of net charge(ZPNC) and charge variation. All soils had a significant amount of negative charge at soil pH. A Typic Hapludalf contained the lowest value of pH0 and the largest amount of negative charge at soil pH. The pH0 values were less in the surface than in the subsurface horizons. The ZPNC values were not obtained by the interpretation of charge variation curves and estimated lower than 2.5, which refers to high amount of negative charge in these soils. Differences in negative charge development in a pH range from 3 to 6 were largest for horizons rich in organic carbon and least for those with significant amounts of layer silicate minerals. Data obtained from charge variation curves of the studied soils also showed that the values of AEC were low and below 1 cmol/kg soil. خصوصیات بار سطحی، نقطه صفربار، بار دائمی، بار متغیر، منحنی تغییرات بار Surface charge characteristics, Point of zero charge, Permanent charge, Variable charge, Charge variation. 59 67 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-309-1&slc_lang=fa&sid=1 S Mahbob Sharemi سعید محبوب شارمی No A Forghani سعید فرقانی forghni@guilan.ac.ir Yes H Ramezanpor حسن رمضانپور No