fa نموگرافی جدید برای برآورد عامل فرسایش‌پذیری (K) در بخشی از خاک‌های نواحی نیمه‌خشک در شمال‌غربی ایران عمومی Ggeneral پژوهشي Research ارزیابی مناسب عامل فرسایش‌پذیری خاک (K) برای پیش بینی قابل اطمینان فرسایش آبی حائز اهمیت است. در این پژوهش، عامل فرسایش‌پذیری خاک در 900 کیلومتر مربع از خاک‌های شهرستان هشترود واقع در ناحیه نیمه خشک شمال غربی ایران مورد بررسی قرار گرفت. نتایج اندازه‌گیری مقدار هدررفت خاک در 36 زمین مختلف در کرت-های استاندارد تحت باران های طبیعی از سال 1384 تا 1386 نشان داد که مقدار عامل فرسایش‌پذیری اندازه‌گیری شده 77/8 برابر کمتر از مقدار برآوردی با نموگراف USLE است. برای دست‌یابی به نموگراف جدید، هم‌بستگی بین عامل فرسایش‌پذیری اندازه‌گیری شده و ویژگی‌های خاک‌ها بررسی شد. نتایج نشان داد که شن درشت، رس، ماده آلی، آهک، پایداری خاکدانه و نفوذپذیری خاک، هم‌بستگی منفی معنی دار و شن بسیار ریز و سیلت، هم‌بستگی مثبت معنی دار با عامل فرسایش‌پذیری خاک دارند. نتایج تجزیه مولفه های اصلی و رگرسیون چند متغیره نشان داد که نفوذپذیری خاک، پایداری خاکدانه، آهک و شن درشت رابطه ای معنی-دار (92/0=2R) با فرسایش‌پذیری دارند. برای برآورد آسان عامل فرسایش‌پذیری، نموگرافی بر اساس عوامل مذکور با ضریب تبیین 92 درصد تهیه شد. از این نموگراف در مناطقی که دارای ویژگی خاک و باران مشابه با منطقه مورد بررسی باشند، برای برآورد مطمئن عامل فرسایش‌پذیری خاک می توان بهره گرفت. Proper evaluation of soil erodibility factor is very important in assessment of soil erosion. In this study, soil erodibility factor (K) was assessed in a zone, 900 km2 in area in Hashtrood, located in a semi-arid region in north west of Iran. Soil erodibility factor was measured at the unit plots under natural rainfall events in 36 different lands in the study area from March 2005 to March 2007. Results indicated that the measured soil erodibility factor K is on average 8.77 times lower than the nomograph-based values in the study area. To achieve a new nomograph, correlation between measured soil erodibility and soil physicochemical properties was studied. Based on the results, soil erodibility factor negatively correlated with coarse sand, clay, organic matter, lime, aggregate stability and permeability, while its correlation with very fine sand and silt was positive. Results of principal component analysis of soil properties and multi-regression analysis showed that the soil erodibility factor is significantly (R2 = 0.92, P < 0.001) related to soil permeability, aggregate stability, lime and coarse sand. A new nomograph with a R2 of 92% was developed based on these properties to easily estimate soil erodibility factor in the study area. The soil erodibility factor can be reliably estimated using the nomograph in all regions with the soil and rain properties similar to those in the study area. عامل فرسایش‌پذیری خاک، ناحیه نیمه‌خشک، نموگراف جدید، ایران Soil erodibility factor, Semi-arid region, New nomograph, Iran. 69 80 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-310-1&slc_lang=fa&sid=1 A Vaezi علیرضا واعظی vaezi.alireza@gmail.com Yes H Bahrami حسینعلی بهرامی No H Sadeghi سیدحمیدرضا صادقی No M Mahdian محمدحسین مهدیان No