fa تغییرات کیفیت زه آب زهکش‌های مهم تخلیه شونده به زاینده ‌رود و اثر آنها بر این رودخانه در یک دوره یکساله عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p>زاینده‌رود یکی از عوامل حیات منطقه مرکزی ایران است و حفظ کیفیت آب آن حائز اهمیت می‌باشد. شور شدن و آلایش آب این رودخانه به انواع آلاینده‌های معدنی و آلی، خطرات جدی را برای سلامتی محیط زیست و کشاورزی منطقه به وجود می‌آورد. با وجود نقش شناخته شده زهکش‌های تخلیه‌شونده به زاینده‌رود در تغییرات کیفی آن، اطلاعاتی در مورد کیفیت و حجم زه‌آب این زهکش‌ها در دسترس نیست. هدف از انجام تحقیق حاضر بررسی وضعیت کمی و کیفی زه‌آب‌های تخلیه‌شونده به زاینده‌رود، از طریق سه زهکش مهم ذوب آهن، رودشت و سگزی، و هم‌چنین ارزیابی آثار آنها بر کیفیت آب رودخانه می‌باشد. بدین منظور، در سال 1377 نمونه‌های ماهیانه آب از سه زهکش فوق برداشته شد و پارامترهای مختلف شیمیایی و دبی هر زهکش در محل تخلیه آن به رودخانه اندازه‌گیری گردید. </p><p>نتایج نشان داد که pH هر سه زهکش قلیایی است و تاثیر منفی بر آب رودخانه ندارد. میانگین سالیانه EC زهکش‌های ذوب آهن، رودشت و سگزی به ترتیب 56/5، 18/27 و 41/42 دسی زیمنس بر متر، و میزان نمک تخلیه شده از آنها به رودخانه به ترتیب 39258، 37672 و 259781 تن در سال بود. میانگین سالیانه غلظت ازت در زه‌آب‌ها به ترتیب 49/4، 92/3 و 18/4 میلی‌گرم در لیتر، و غلظت فسفر در زه‌آب‌ها به ترتیب 26/0، 16/0 و 12/0 میلی‌گرم در لیتر می‌باشد. مهم‌ترین اثر زهکش‌های مزبور بر کیفیت آب زاینده‌رود افزایش شوری آب این رودخانه، به ویژه در پایین‌دست است. افزایش شوری آب زاینده‌رود پس از تخلیه زهکش سگزی به حدی است که آب رودخانه را برای کلیه مصارف غیرقابل استفاده می‌کند. </p> <p>Life in central Iran depends on the Zayandehrood river, making the preservation of its quality important. Salinization and pollution of the flow as a result of different organic and inorganic pollutants create serious threats to the environment and to the agricultural activities in the region. Although the role of the main drains discharged into the Zayandehrood in changing its quality is well known, little information is available on the volume and quality of the discharged drains. The purpose of this research was to study the quantity and quality of three main drains (Zoab-Ahan, Rudasht and Segzi) discharging into the Zayandehrood, Monthly samples were taken from each drain and their chemical properties were measured in 1998. The discharge rates were also measured simultaneously at sections near the discharge points. </p><p>The results showed that all three drains were alkaline and, therefore, had no negative effects on the pH of the river flow. Mean annual EC of Zoab-Ahan, Rudasht and Segzi drains were 5.56, 27.18 and 42.41 dS/m, respectively, and the salt loads discharged into the river by these drains were 39258.4, 37672.9 and 259781.2 ton/year, respectively. Annual mean N concentrations were 4.49, 3.92 and 4.18 mg/L and annual mean P concentrations were 0.26, 0.16 and 0.12 mg/L in the drains, respectively. The most important effect of the drains on the Zayandehrood was salinization, especially in the lower parts of the river. The increase in soluble salt contents of the river after Segzi drain discharge was so high that it made the water thereafter unusable for any purpose. </p> محیط زیست، تخلیه نمک ،‌شوری Environment, Salt discharge, Salinity. 13 28 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-98&slc_lang=fa&sid=1 M. Kalbasi محمود کلباسی Yes S.F. Mousavi سیدفرهاد موسوی No