fa هم‌بستگی پارامترهای Q/I با بعضی ویژگی‌های خاک و جذب پتاسیم به وسیله گندم در تعدادی از خاک‌های منطقه آبیک عمومی Ggeneral پژوهشي Research هم‌بستگی بین پارامترهای کمیت- شدت پتاسیم خاک(Q/I) با بعضی ویژگی‌های خاک و شاخص‌های گیاهی گندم (Triticum aestivum L.) در یک آزمایش گلخانه‌ای در سال زراعی 83-1382 در منطقه آبیک قزوین مورد مطالعه قرار گرفت. بدین منظور تعداد 80 عدد نمونه خاک از عمق 30-٠ سانتی‌متری مزارعی که به صورت تصادفی در سرتاسر منطقه انتخاب شده بود، برداشت و بر اساس بافت خاک و پتاسیم قابل استفاده، 21 نمونه از آنها انتخاب گردید و در آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی که فاکتور اول 21 نمونه خاک و فاکتور دوم دو سطح کودی 0 و 100 میلی‌گرم پتاسیم در کیلوگرم بود، در سه تکرار انجام شد. اثرکود پتاسه بر عملکرد گندم در سطح ٥% و اثر خصوصیات خاک بر عملکرد گندم در سطح ١% معنی‌دار شد، ولی اثر متقابل کود پتاسه و خصوصیات خاک معنی‌دار نشد. دامنه‌ای از نسبت فعالیت پتاسیم خاک( ARK) که در آن نمودار Q/Iبه صورت خطی بود، تعیین گردید. ظرفیت بافری بالقوه پتاسیم خاک(PBCK) هم‌بستگی بالایی را با **)CEC996/0 (r =، درصد رس (**921/0= r) و درصد رطوبت اشباع (** 811/0 r =) نشان داد. معادله زیر به عنوان برآورد کننده ظرفیت بافری خاک در خاک‌های زیر کشت گندم منطقه آبیک پیشنهاد گردید. PBCK = 419/7 CEC - 743/19 R2adj=782/0 نسبت فعالیت تعادلی پتاسیم (AReK)‌ هم‌بستگی بالایی را با پتاسیم محلول (**846/0r=)، پتاسیم قابل استخراج با استات آمونیوم (**730/0 = r)، درصد رطوبت اشباع (**794/0- = r) و در صد رس (**602/0-= r) نشان داد. هم‌چنین مقدار پتاسیم سهل‌الوصول (K0) هم‌بستگی بالایی را با پتاسیم قابل استخراج با استات آمونیوم (**871/0= r)، پتاسیم محلول (**778/0 r= )، درصد رطوبت اشباع (*551/0- = r) و در صد رس (**206/0-= r) نشان داد. هم‌بستگی بین پتاسیم قابل استفاده گیاه، K0 و AReK با پتاسیم جذب شده توسط گندم و عملکرد نسبی گندم معنی‌دار نگردید. ولی PBCK با پتاسیم جذب شده به وسیله گندم (**729/0 = r) و عملکرد نسبی گندم (**735/0 = r) هم‌بستگی بالایی را نشان داد. هم‌بستگی بین پارامترهای Q/I حاصل از محلول‌های K2SO4, KCl با خصوصیات خاک دارای تفاوت معنی‌داری نبود اما پارامترهای Q/I حاصل از محلول KCl هم‌بستگی بیشتری با شاخص‌های رشد گندم داشت. Correlation between components of Q/I and wheat (Triticum aestivum L.) growth indices was studied in a greenhouse experiment during 2003-04 growing season. Eighty soil samples (0 – 30 cm depth) were collected randomly in farms around the Abyak region, Ghazvin province. Twenty-one samples were then selected based on soil texture and NH4OAC-K. The research included treatments of 21 soils and two potassium (K) levels (0, 100 mg/kg) and was conducted in a factorial manner in a randomized complete block design with three replications for studying correlations between Q/I and treatments. Effect of potassium application on the wheat growth was found to be significant at 5% level. The effect of soil properties on wheat growth was also found to be significant at 1% level. However, the interaction of K and soil was not significant. There were no significant differences among the different equilibrium time intervals. The soil potassium buffering capacity (PBCK) values were strongly correlated with CEC (r =0.996**), clay content (r = 0.921**) and moisture saturation percentage (r = 0.811**). Final equation derived from stepwise regression for prediction of PBCK was as follows: PBCK = 7.419 CEC –19.743 R2adj = 0.782** The equilibrium potassium activity ratios (ARke) were strongly correlated with soluble potassium (r =0.846**), NH4OAC-K (r =0.730**), SP (r = 0/794*), OC (r = -0.477ns) and clay content (r=-0.602*). Similarly, readily exchangeable potassium (ΔK0) was strongly correlated with ammonium acetate extractable potassium (r = 0.871**), soluble potassium (r = 0.778**), saturation percentage (r = 0.551*), organic carbon percentage (r=-0.045ns) and clay content (r=-0.206ns). There was no significant correlation between ΔK0 and ARKe with potassium uptake values by wheat. In contrast, there was a strong correlation between PBCK values and potassium uptake by wheat (r = 0.729**), and relative wheat yield (r = 0.735**). There was no significant correlation between Q/I parameters when KCl and K2SO4 were used, and the soil physicochemical properties. However, Q/I parameters obtained from KCl showed a higher correlation with wheat plant's growth indices. گندم(Triticum aestivum L.)، کمیت- شدت (Q/I)، ظرفیت بافری، پتاسیم قابل جذب، عملکرد Wheat (Triticum aestivum L.), Quantity-intensity (Q/I), Potential buffering capacity, Absorbed potassium, Yield. 167 177 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-315-1&slc_lang=fa&sid=1 N Ghanavati نوید قنواتی navid_989@yahoo.com Yes M Malakouti محمد جعفر ملکوتی No A Hossein por علیرضا حسین پور No